Mensen bereiden zich tijdens een zwangerschap vaak uitgebreid voor op de bevalling en op de komst van de baby, maar wie bereidt je voor op wat er ondertussen met jou gebeurt van binnen? In Moederreis verheldert Jessie Harrold waarom moeder worden zoveel meer is dan een baby krijgen. Harrold noemt haar boek een ‘routekaart voor je transitie naar moederschap’.
Als moeder wist Harrold zich in het begin geen raad met alle veranderingen die het moederschap van haar vroeg. Ze ontdekte namelijk dat het niet alleen ging om luiers verschonen, borstvoeding geven en weinig slaap hebben, maar om een verandering van haar waarden, overtuigingen en manier van in de wereld staan. Vanuit haar werk als onderzoeker in de gezondheidszorg en later als geboortedoula ging ze zich vervolgens verder verdiepen in deze innerlijke transitie.
Stel dat we moederschap als gelegenheid zien voor een vrouw om dieper toegang te vinden tot haar eigen kracht en authenticiteit?
Jessie Harrold
Ze gebruikt het begrip matrescentie. Dat is het proces van moeder worden. Een term die ik waardevol vind, omdat die benadrukt dat je niet op het moment van de bevalling ineens ‘af’ bent als moeder. Je hebt tijd nodig om je nieuwe rol en identiteit te ontdekken. Dat proces verdient aandacht en dat begint met het op zijn minst te kunnen benoemen.
Van aarde naar water, lucht en vuur
In Moederreis beschrijft Harrold vier elementen die verschillende kanten van deze transitie symboliseren: aarde, water, lucht en vuur. Bij aarde gaat het over de veranderingen die het moederschap met zich meebrengt: in je lichaam, relaties, waarden en werk. Bij water is er ruimte voor wat je moet loslaten en voor rouw van wat er niet meer is. Lucht gaat over jezelf ondersteunen en omgaan met gevoelens zoals onzekerheid. Bij vuur onderzoek je wie je aan het worden bent als moeder én als vrouw.
Wat ik mooi vind, is dat Harrold deze reis niet als een strak stappenplan presenteert. Je kunt heen en weer bewegen tussen de verschillende elementen. Ook na een volgende zwangerschap of geboorte kunnen oude thema’s opnieuw naar boven komen. De fases geven ook ruimte om als moeder verschillende emoties te ervaren en de tijd te nemen om te ontdekken wie je bent als moeder voor je kind, met oog voor jezelf.
P.s.: Je kunt de elementen ook gebruiken voor andere veranderingen in je leven.
Ruimte voor álle gevoelens
Een van mijn favoriete aspecten van het boek is de ruimte die Harrold maakt voor gevoelens die niet altijd passen bij het beeld van het gelukkige moederschap. Er mag verdriet zijn. Net als rouw, eenzaamheid, twijfel, spijt en woede. Dat vind ik belangrijk. We kunnen soms nogal snel denken dat er iets mis is wanneer een moeder niet alleen maar gelukkig is met haar nieuwe leven. Terwijl het heel logisch is dat je ook iets kunt missen van wie je was vóór je kind er was. Maar net zo goed is er aandacht voor al het mooie van de moederschap, zoals de liefde voor je kind en de krachten en vaardigheden die je ontwikkelt.
De wolk is niet roze of zwart.
Moederreis zette me ook aan het denken over postnatale mentale gezondheid. Natuurlijk kunnen vrouwen na een bevalling een depressie of angststoornis ontwikkelen en is professionele hulp dan noodzakelijk. Maar niet iedere moeder die verdrietig, boos, overweldigd of ambivalent is, is per definitie ziek. Soms is er ook ruimte nodig om te rouwen om wat veranderd of verloren is. Als psycholoog vind ik dat een belangrijke boodschap. We zouden meer ruimte moeten maken voor die lastige kanten en meer onszelf en anderen moeten steunen. Je zou niet pas hulp mogen krijgen als het al heel slecht met je gaat.
Niet alleen een persoonlijk probleem
Wat ik daarnaast sterk vind, is dat Harrold het moederschap niet alleen als een individuele opgave bekijkt. Ze laat zien hoeveel maatschappelijke factoren meespelen in de problemen waar moeders tegenaan lopen. Je leeft als moeder namelijk ook in een systeem. Denk aan verwachtingen rondom het ‘perfecte moederschap’, het verlies van sociale contacten, veranderingen in je partnerrelatie en de enorme hoeveelheid zorg die ineens bij je leven hoort. De rol van social media wordt ook besproken.
Dat maakt het boek voor mij genuanceerd. Het zegt niet alleen: hoe kun jij hier beter mee omgaan? Het stelt ook de vraag: in welke wereld verwachten we eigenlijk dat vrouwen dit allemaal doen? En dat perspectief vind ik nodig, omdat de takenlijst van moeders al zo groot is. De draaglast zou over meerdere schouders verdeeld mogen worden en er zou meer begrip mogen zijn. Dan kan de moeder ook meer ruimte scheppen om zorg te dragen voor zichzelf.
Een boek om bij stil te staan
Moederreis is niet alleen informatief. Harrold verwerkt veel onderzoek, persoonlijke ervaringen en ervaringen en ideeën van andere vrouwen in het boek. Er staan ook terugkerend oefeningen in om mee aan de slag te gaan. Je wordt zo regelmatig uitgenodigd om even stil te staan bij je eigen ervaringen en daadwerkelijk iets te doen met de kennis uit het boek. Je hoeft daarbij niet alles uit het boek over te nemen. Het boek schrijft niet voor hoe jouw moederschap eruit moet zien. Het helpt je vooral om je eigen weg daarin te vinden, zonder belerend te zijn.
Een voorbeeldje van een opdracht: “Bedenk vijf manieren waarop je op dit moment meer ruimte in je leven kunt scheppen. Misschien kun je baby meenemen op een wandeling in het bos in plaats van nog een was te draaien, misschien kun je gewoon een paar minuten uit het raam staren terwijl je je baby voelt. Misschien kun je wat momenten op de dag vinden om in je dagboek te schrijven of iets creatiefs te doen, of even te bewegen.“
Een aanrader voor aanstaande en bestaande moeders
Ik zou Moederreis daarom aanraden aan aanstaande moeders die uitkijken naar hun baby, maar misschien ook een beetje bang zijn voor het grote onbekende en wat liefde voor zichzelf kunnen gebruiken. Maar ook aan vrouwen die al een tijdje moeder zijn en beter willen begrijpen wat er allemaal veranderd is. Dat wat zo groots is, mag bewust beleefd worden. Dan kan een boek helpen met de juiste woorden. dan kun je je eigen moederreis gaan valideren en hopelijk vervolgens beter afstemmen op jouw eigen behoeften als mens. Dit proces gaat net zo goed op voor vrouwen die een moederrol vervullen, ook al zijn ze niet de biologische moeder van het kind.
Een mooi, interessant en verdiepend boek voor iedereen die wil begrijpen dat moeder worden niet alleen gaat over het krijgen van een kind, maar ook over het opnieuw leren kennen van jezelf.
Zelf geef ik mijn exemplaar door aan mijn zusje, die onlangs moeder is geworden van haar tweede kindje. Want één van de dingen die ik uit dit boek meeneem, is dat je de moederreis misschien wel bij ieder kind opnieuw maakt.
Moederreis is geschreven door Jessie Harrold en is in 2025 uitgegeven door uitgeverij Ankhhermes. Het boek heeft 256 blz. Koop het boek bij je lokale boekhandel of bestel het bij Bol.com.
