Mag je nieuw leven op de wereld zetten als je zelf niet van het leven houdt? Die indringende vraag stelde Annemiek Lely zichzelf nadat ze meerdere depressies heeft doorgemaakt en een kinderwens kreeg. Is het moederschap voor haar weggelegd? Is het verantwoord om antidepressiva te gebruiken tijdens de zwangerschap? Hoe groot is de rol van erfelijkheid bij depressie? En waar moet een psychisch kwetsbare ouder rekening mee houden in de opvoeding? Om antwoord te krijgen op deze vragen ging Annemiek op onderzoek uit. De uitkomsten deelt ze in Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid. Hierin staan haar eigen ervaringen, maar deelt ze ook ervaringen van haar partner en andere mensen met (g)een kinderwens en een psychische kwetsbaarheid. Ook heeft Annemiek psychiaters geïnterviewd over psychische kwetsbaarheid en zwangerschap.
Annemiek Lely (1990) is freelance podcastmaker, schrijver en ervaringsdeskundige. Ze studeerde Art Studies en heeft een opleiding tot ervaringsdeskundig professional gedaan bij Centrum Chronisch Ziek en Werk. Ze is daarnaast ambassadeur van de Hersenstichting, waar ze ook podcasts voor maakt. In 2022 debuteerde ze met het boek Het koffertje van oom Tom. Een bezige bij dus, met een mooie missie.
Het boek bestaat uit drie delen
In het eerste deel vertelt Annemiek over haar jeugd, waarin ze te maken kreeg met pesten, depressies en hulp zocht. Ze beschrijft hoe haar psychische kwetsbaarheid haar leven heeft beïnvloed en hoe uiteindelijk de vraag naar een mogelijke kinderwens ontstaat. Wil en kan zij moeder worden?
In het tweede deel verdiept Annemiek zich meer in thema’s als erfelijkheid, medicatiegebruik tijdens de zwangerschap en de invloed van psychische klachten op ouderschap. Ze bezoekt onder andere een POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie en Pediatrie), waar zwangere vrouwen met psychische kwetsbaarheden ondersteuning kunnen krijgen. Daarnaast bevat dit deel verschillende interviews: met haar partner Thom, die een angststoornis heeft en met mensen met uiteenlopende kwetsbaarheden zoals een eetstoornis, autisme of trauma. Het gaat steeds over iemand psychische kwetsbaarheid en daarna wat dat betekent voor een kinderwens. Ook lees je hier de interviews met psychiater Irene van Vliet en Stephan Claes.
Het laatste deel gaat over het daadwerkelijk zwanger worden en de tegenslagen die daarbij komen kijken. Annemiek beschrijft eerlijk haar eigen proces en de onzekerheden die daarbij horen. Zwanger worden is niet gelijk vanzelfsprekend bij een kinderwens.
Een belangrijk perspectief
Een sterk punt van Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid is de manier waarop persoonlijke ervaringen en opgedane kennis elkaar afwisselen. Het leest gemakkelijk weg en is prettig geschreven. De afwisseling tussen haar eigen verhaal, interviews en informatie uit onderzoek zorgt ervoor dat het boek toegankelijk is.
Veel thema’s uit het boek waren voor mij herkenbaar. Zo schrijft Annemiek open over haar depressies, terwijl haar partner Thom vertelt over zijn angststoornis. Twee vinkjes voor mij. Ook het gebruik van medicatie en de zorgen die daarbij komen kijken, zijn onderwerpen die veel mensen met een psychische kwetsbaarheid zullen herkennen. Daarnaast vond ik het herkenbaar hoe bewust zij nadenkt over de vraag of zij wel of geen kinderen wil. De behoefte om alles goed uit te zoeken en de angst dat anderen haar kwetsbaarheid onderschatten wanneer zij zeggen dat ze “vast een goede moeder zou zijn”, komen duidelijk naar voren. Tegelijkertijd wijkt mijn situatie op bepaalde punten af: mijn specifieke medicatie komt niet aan bod, er speelt neurodivergentie naast psychische kwetsbaarheid en ik bevind mij in een andere levenssituatie (zonder partner).
Wel heb ik meer geleerd over wat er vanuit de psychiatrie bekend is over de invloed van SSRI’s, depressie en stress op zwangerschap. Vooral de nuance daarin vond ik waardevol. Zo is nu bijvoorbeeld bekend dat medicatie tijdens de zwangerschap in principe niet de voorkeur heeft, maar dat de gevolgen van onbehandelde psychische klachten mogelijk groter kunnen zijn dan de mogelijke effecten van bijvoorbeeld SSRI’s. Ik kan ook echt niet zonder mijn medicatie, dus dat is een geruststelling. Er zijn mogelijkheden, hoewel iedereen natuurlijk specifiek de eigen medicatie moet bespreken met een arts.
Genuanceerd en zorgvuldig
Voor mensen met een psychische kwetsbaarheid en een kinderwens kan dit boek veel erkenning en herkenning bieden. Annemiek schrijft openhartig over haar ervaringen en ook haar partner krijgt een duidelijke stem. Dat mannelijke perspectief is een waardevolle toevoeging, omdat een kinderwens en psychische kwetsbaarheid vaak vooral vanuit het perspectief van vrouwen wordt besproken.
Daarnaast draagt het boek bij aan het doorbreken van taboes. Het maakt zichtbaar dat psychische kwetsbaarheid en ouderschap wel degelijk samen kunnen gaan. Het kan mensen helpen die vastlopen door zelfstigma of die denken dat een kinderwens voor hen niet is weggelegd. Annemiek en Thom laten zien dat kwetsbaarheid niet alleen een beperking hoeft te zijn, maar ook een bron van kennis en bewustzijn kan vormen.
Wat ik sterk vind, is dat het boek genuanceerd en breed is. Annemiek baseert zich niet alleen op haar eigen verhaal, maar spreekt verschillende mensen met verschillende ervaringen en achtergronden. Ze probeert deze ervaringen niet te generaliseren, maar laat juist zien hoe verschillend situaties kunnen zijn. Daardoor bevat het boek geen stellige uitspraken die geen recht doen aan de diversiteit van psychische kwetsbaarheid.
Ook de manier waarop Annemiek haar onderzoek heeft aangepakt, verdient waardering. Ze heeft veel mensen uitgebreid geïnterviewd en duidelijk veel tijd en energie in het boek gestoken. Haar nieuwsgierigheid en gedrevenheid zijn merkbaar. Daarnaast schrijft ze vanuit een reflectieve positie: ze lijkt niet midden in een onbeheerst emotioneel proces te zitten, maar kan reflecteren op haar ervaringen. Dat past bij de kracht van een opgeleide ervaringsdeskundige.
Check ook eens Annemieks Podcast
Een hoopvol boek
Een ander sterk punt is dat het boek niet alleen kijkt naar wat moeilijk is, maar ook naar wat mogelijk is. Annemiek laat zien dat bewust omgaan met kwetsbaarheid juist kan helpen bij het ouderschap. Haar partner Thom verwoordt dit mooi:
Tot slot hebben we allebei ontzettend veel geleerd over onze eigen kwetsbaarheden. Deze kennis en ervaring gaan er tijdens de opvoeding juist voor zorgen dat we ons kind hierin goed kunnen begeleiden en hem, haar of die kunnen leren om met mentale kwetsbaarheid om te gaan.
Ook kan een lezer enkele praktische tips uit het boek halen. Zo wordt bijvoorbeeld door een psychiater gesproken over het maken van een preventieplan met signalen van terugval, en over de vraag wat iemand zelf kan doen en wat de omgeving kan betekenen. Dat plan kan gedeeld worden met alle zorgverleners die iemand heeft.
Een punt dat mij minder aansprak, is de uitgebreide beschrijvende stijl. Het hele boek is zeer gedetailleerd en volgt het persoonlijk proces stap voor stap. Soms gaat dat ten koste van de vaart. Details uit de afname van interviews voegen voor mij als lezer ook weinig toe. Zoals dat iemand wat later was of dat iemand aangaf dat tutoyeren mocht. De vertaalslag naar de lezer mag van mij sterker. Wat is relevant voor hen en wat niet?
Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid ook lezen?
Al met al is Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid een waardevol boek over psychische kwetsbaarheid, kinderwens en ouderschap. Annemiek is een voorbeeld en laat zien dat bewust omgaan met kwetsbaarheid juist een kracht kan zijn. Een psychische aandoening betekent niet automatisch dat iemand geen goede ouder kan zijn. Tegelijkertijd neemt ze het wel serieus en laat ze zien dat er ook geen strikte scheiding bestaat tussen ziek en gezond: ook mensen zonder psychische diagnose kunnen tijdens of na een zwangerschap ontregeld raken.
Dit boek is vooral een aanrader voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die een kinderwens hebben of daarover twijfelen. Ook partners kunnen er veel aan hebben, omdat het boek laat zien welke vragen en zorgen rondom dit onderwerp kunnen spelen. Wie weet volgt er in de toekomst nog een vervolg waarin Annemiek en haar partner schrijven over hun ervaringen met het daadwerkelijke ouderschap?
Nieuw leven & psychische kwetsbaarheid is geschreven door Annemiek Lely en is in 2026 uitgegeven door uitgeverij De Graaff. Het boek heeft 232 blz. Koop het boek bij je lokale boekhandel of bestel het bij Bol.com.
Wil je ook een kwalitatieve review?
Heb je ook een boek of iets anders rondom het thema relatie, kinderwens of ouderschap dat ik kan reviewen voor KinderwensReflectie.nl? Zie dan mijn oproep en neem vooral contact met mij op. Ik kijk er naar uit.
