Veel mensen hebben de neiging om te vergelijken, relativeren, adviseren, oordelen en verwachtingen te hebben. Dat is vaak goedbedoeld, maar helaas vaak niet helpend. Zeker als het gaat om gevoelige onderwerpen zoals (g)een kinderwens hebben en het ouderschap. Als je daar iets over wil zeggen, wat je mist of waar je tegenaan loopt, kan je te maken krijgen met onderstaande reacties.
1 Situaties vergelijken
Ik ben single en zou wel een relatie willen, maar alleen als het echt een toevoeging is aan mijn leven. Daarvoor moet ik energie hebben om te daten en dan nog maar de passende klik met iemand zien te vinden. Het helpt niet als mensen dan zeggen dat een relatie ook hard werken is. Geloof me, I know! Ik weet dat een relatie met uitdagingen komt, maar dat staat los van dat ik wel de voordelen wil ervaren van een relatie.
Net zo goed ga ik niet tegen mensen met een relatie zeggen dat ze ten minste wel een relatie hebben, als ze iets delen wat ze wensen maar niet hebben. Dus tegen een stel met een onvervulde kinderwens ga ik niet zeggen: ‘Jullie hebben ten minste elkaar’. (Dat denk ik gelukkig ook niet.) Het is niet omdat ze elkaar hebben, dat ze niet nog meer mogen willen in hun leven. Ander voorbeeld: ouders die even alle nadelen van het ouderschap benoemen als iemand deelt over de pijn van een onvervulde kinderwens. Dat neemt de pijn echt niet weg. Of: ‘Wees blij dat je er maar ééntje hebt, want ik heb het echt zwaar met die twee van mij’.
Wat er met dat vergelijken gebeurt, is dat het niet meer gaat over de persoon die iets wil delen, maar over de persoon tegen wie iets vertelt wordt. Als je iets persoonlijk vertelt, wil je eerst graag gehoord worden. Een empathische en geïnteresseerde houding is dan fijner. Dan krijg je ook sneller diepgang in een gesprek en verbinding met elkaar. Natuurlijk kan het eerst over de een en daarna over de ander gaan, maar het vergelijken is daarbij niet nodig.
Het is ook niet zwart-wit. Soms is vergelijken wel fijn, bijvoorbeeld als je herkenning vindt in elkaars ervaring. Dat kan juist veel spanning weghalen en zorgen dat je nog meer durft te delen. Het gaat meer om de reden van een vergelijking maken. Is die ten goede van het contact of juist niet?
2 Relativeren
Buiten het vergelijken van een situatie met die van een ander, zie ik vaak het relativeren. Ik krijg in mijn leven ook te vaak relativeringen naar mijn hoofd geslingerd. En wat denk je bijvoorbeeld van mensen die delen over een onvervulde tweede kinderwens en te horen krijgen dat ze in ieder geval één kind hebben? Of een single die benoemt een relatie te willen en en dan alle voordelen van single zijn te horen krijgt? Of ouders die zeggen hoe moe of onzeker ze zijn en dan te horen krijgen dat ze blij moeten zijn met hun kind(eren)? Of iemand die bewust kiest voor geen kinderen, maar het alsnog soms jammer vindt om geen ouder te zijn, en dan te horen krijgt: ‘Je koos er toch zelf voor!‘.
We hoeven niet te benadrukken wat een ander wel heeft als die persoon het wil hebben over wat die niet heeft. Anders krijg je zo’n gemaakt positief-moeten-zijn in contact, terwijl het leven nu eenmaal niet alleen leuk en makkelijk is. Elkaar steunen in de uitdagingen van het leven is belangrijk. Natuurlijk is het daarnaast belangrijk om te zien wat je wel hebt, maar dat kan op een ander moment dan wanneer je het juist wil hebben over wat je niet hebt.
Ook hier is het niet zwart of wit. Relativeren is niet slecht. Het hang van het moment af en van de band die je hebt met elkaar. Het kan ook later in het gesprek komen, nadat het eerst even mocht gaan over de moeilijke dingen. Bijvoorbeeld als bij een partner het verdriet hoog zit vanwege een eerdere miskraam, kan de partner na het troosten best zeggen: ‘Gelukkig hebben we elkaar.‘ Dat is heel wat anders dan bij verdriet meteen reageren met een relativering.
3 Te snel adviseren
Adviseren en tips geven doen we ook graag. Ik ben er ook schuldig aan. We willen gewoon graag helpen denk ik. Of we hebben ontdekt wat voor onszelf werkt of bij iemand anders die we kennen, en gunnen de ander die ervaring ook. Met alle liefde! Het probleem is dat iedereen anders is qua persoonlijkheid en levensloop. Misschien is er sprake van neurodivergentie. Iemands leven is ook uniek, qua sociaal netwerk, (geen) baan, financiële situatie, woning, levensovertuiging en nog zo veel meer. Je ziet maar een klein percentage van iemands leven, om over de binnenwereld nog maar te zwijgen. Je weet niet wat iemand momenteel doormaakt, gedaan heeft en heeft meegemaakt.
Het is vaak een natuurlijke neiging om adviezen en tips te geven. Dat kun je niet altijd onderdrukken en dat hoeft ook niet. Het is wel fijn als je het wat bewuster doet. Dus bijvoorbeeld niet bij iemand die je amper kent en waarvan je niet weet wat die al allemaal geprobeerd heeft. Je kan ook vragen of iemand een advies wil. Of je kan spreken uit eigen ervaring: ‘Wat mij geholpen heeft …‘ Verder is het belangrijk dat een advies een advies blijft en dat je dus niet verwacht dat de ander het per se ter harte aanneemt. Iemand mag natuurlijk zelf beslissen wat te doen met het advies. Dat is geen eigenwijsheid.
4 Oordelen
We kunnen als mensen ook goed oordelen. Dan hebben we een mening waarbij we iets als goed of slecht bestempelen. Tegen iemand die single is: ‘Je zal wel te veel en hoge eisen hebben voor een partner’. Tegen iemand die al jaren bezig is met kinderen krijgen: ‘Je zou eens de focus daar niet zo op moeten leggen.’ Tegen iemand met één kind: ‘Het is zielig voor je kind dat die geen broertje of zusje heeft.’ Tegen iemand met autisme: ‘Als je autistisch bent, zou je dan wel kinderen moeten nemen..?’ Tegen een vrouw die naar de spermabank gaat: ‘Je zou niet alleen aan kinderen moeten beginnen, want een kind heeft twee ouders nodig’. Tegen iemand die geen kinderen wil: ‘Die rammelende eierstokken komen nog wel, trust me!’ Dat is allemaal veel te kort door de bocht en kan kwetsend zijn.
Net als adviezen geven, valt het niet mee om zonder oordeel door het leven te gaan. We doen dat nu eenmaal. In mijn studie psychologie heb ik geleerd dat we de wereld vaak versimpelen, omdat dat als het ware sneller en efficiënter is. We zijn niet perfect en alleen rationeel. We doen soms maar wat, hebben emoties en niet altijd genoeg (sociale) energie. Maar een stukje bewustwording helpt al. Je hoeft bijvoorbeeld niet alles wat je denkt uit te spreken. Spreek je toch een oordeel uit, dan kun je er ook op terug komen. Het is vooral fijn als je wijzer wil worden en blijft open staan voor andermans ervaring. Dan kun je jouw oordeel hopelijk bijstellen.
5 Verwachtingen hebben
Mensen kunnen ook aankomen met verwachtingen. Ken je dat? Dan stelt iemand een vraag, die niet echt voelt als interesse, maar meer als iets wat jij zou moeten doen. ‘Als je geen baarmoeder hebt, ga je vast een draagmoeder zoeken of een kind adopteren’. Dat zijn echter hele andere wegen, geen vervanging van de eerste wens. Als iemand een andere route wil kiezen, komt die daar misschien zelf wel mee. En wat dacht je van deze: ‘Als je single bent en kinderen wil, ben je het jezelf verplicht om het alleenstaand ouderschap aan te gaan.‘ Of de vraag: ‘Wanneer komt de tweede?‘ Dat is geen open vraag, want misschien wil iemand helemaal geen tweede kind.
Mensen gaan vaak uit van de norm of hun eigen situatie, is mijn ervaring. Wat je kent, verwacht je vaak bij anderen. Dit is bijvoorbeeld een vraag die heel veel mensen stellen ‘Wat doe je voor werk?’ Dat stoort mij, want dan ga je er dus van uit dat iemand werkt. Dat is een aanname. Het roept bij mij gelijk een gevoel van onzekerheid en falen op. En soms juist van irritatie en dan heb ik de neiging mezelf te verdedigen. We zouden elkaar zo kunnen hebben door meer openminded te zijn. Jouw route in het leven is jouw route en niet die van een ander. Wat jij van jezelf verwacht, kun je niet zomaar van een ander verwachten.
Wat wel doen?
Mensen vergelijken, relativeren, adviseren, oordelen en leggen hun verwachtingen op. Ik ben niet zo van: dat mag niet en moet je niet meer doen! Dat is niet realistisch en kan druk geven. Je wil ook niet iedere zin drie keer herkauwen voordat je iets durft te zeggen. We kunnen wel proberen om ons er bewuster van te worden, het iets minderen en een betere timing kiezen. En we kunnen oefenen met een betere reactie geven als iemand iets persoonlijk deelt. Denk aan luisteren, interesse tonen en compassie hebben. Vooral gaat het denk ik om de intentie en de houding die je aanneemt als iemand iets persoonlijks deelt.
Nou hèhè, dat moest ik even kwijt! 😉
Zelfreflectie
Welke reacties van boven krijg jij wel eens en hoe ervaar je die? Welke reacties van boven geef je wel eens? Deel het onder in de reacties.
Wil je ook een gedicht of blog delen over (g)een kinderwens hebben of het ouderschap? Mail me dan via de contactpagina.
Liken en/of delen van deze blog waardoor ik. Dankjewel!